Araç kullanmayı öğrenmek

Bir şeyi ne kadar çok yaparsanız o kadar ustalaşırsınız. Bu, insanların
yaptığı her şey için geçerlidir. Spor, müzik, iş, veya başka her ne
olursa – pratik ve deneyim daha iyi becerilerin kazanılmasına yol
açar.

Yapılan araştırmalar 120 saat öğrenci sürücü direksiyon pratiğine
sahip tek başına araç kullanan yeni sürücülerin sadece yaklaşık 50
saat deneyimi olan yeni sürücülere oranla kaza geçirme risklerininin
%30 daha az olduğunu ortaya koymuştur. Victoria’da genç öğrenci
sürücüler için asgari koşulun 120 saatlik deneyim olmasının nedeni
budur.

Fakat, güvenli bir şekilde araç sürmek üzere gerekli becerilerin
geliştirilmesi için yılları alan deneyim gerekir.
Sadece pratik yapmak yeterli değildir. Usta sporcular ve müzisyenler
yaptıkları pratiği planlar ve şekillendirir ve yüksek seviyede
performans kaydetmelerine olanak sağlayacak kilit beceriler
üzerinde mutlaka pratik yaparlar.

Tehlike algılaması
Olası tehlikeleri ve riskli durumları önceden görebilmek tehlike
algılaması olarak bilinir. Ancak, yeterli ölçüde tehlike algılamasını,
araç kullanmanın birçok farklı durumunda önemli ölçüde araç
kullanma deneyiminiz varsa, geliştirebilirsiniz.


Tehlike Algılaması, aşağıdakileri yapabilme yeteneğidir:
• çevrenizdeki olası riskleri veya tehlikeleri görebilme
• risk derecesini değerlendirme ve ne olabileceğini
öngörebilme
• bu olası tehlikelerden kaçınmak veya onlarla başa
çıkabilmek için gerektiği şekilde ve zamanında karşılık
verebilme.
Tehlike algılaması tepki süresi ile aynı şey değildir. Genç sürücülerin
genelde iyi tepki verme süreleri ancak yetersiz tehlike algılama
becerileri olmaktadır. Tepki verme süresi önemlidir ancak olası
tehlikeleri öngörme yeteneğiniz çok daha önemlidir.
Olası tehlikeler etrafınızdaki araçlar olabilir, örneğin:
• önünüzde, arkanızda ve yanınızdaki araçlar
• solunuzdaki yan sokaktaki motosiklet
• ilerde çift sıra park etmiş bir kamyon
• araç sürdüğünüz yoldan geçecek olan tren.
Yayalar ve bisiklet binicileri de olası tehlikeleri ortaya koyabilir.
Diğer tehlikeler aşağıdakileri de kapsayabilir:
• hava koşulları
• yoldaki çukurlar
• trafik koşulları
• ilerdeki virajın darlığı
• diğer tarafında ne olduğunu göremediğiniz bir tepe.
Tehlikeler, araç kullanırken yol ortamında herhangi bir tehlike
veya risk oluşturabilecek her şey olabilir. Yeni sürücüler çoğu
zaman çevrelerindeki olası tehlikeleri öngörememekte, veya çok
geç farketmektedirler.

Olası tehlikeler her yerde olabilir, dolayısıyla sadece önünüze
bakmanız ve aynalarınızı kullanmanız yeterli değildir. Arkayı
görme aynalarınızı ne kadar iyi ayarlasanız da arabanızın etrafında
göremediğiniz kör noktalar vardır. Bu bölgeler sürücünün arkasında
kalan ve sadece aynalarla görülemeyen bölgelerdir, örneğin sürücü
tarafındaki arka kapının dış tarafı gibi.

KÖR NOKTA KÖR NOKTA

Bu kör noktalar yalnızca başınızı çevirip omuzunuzun üzerinden
çabucak bakmayla görülebilirler – buna başı çevirip arkayı
kontrol etme (head check) denir (başınızı çevirip arkayı kontrol
etme tanımına bakınız, sayfa 34). Geri giderken, şerit değiştirirken,
akan trafiğe katılırken ve önünüzdeki aracı geçmek için şeritten
çıkarken tüm çevrenizi gördüğunüzden emin olmak için, aynaları
kullanmanın yanısıra, başınızı çevirip arkayı kontrol etme yöntemini
de uygulayınız.


Taramak, ileriye, yanlara ve dikiz aynalarına bakarak yol
durumunu kavramanız anlamına gelir.
Bir sürücü olarak her zaman için çevrenizde neler olduğunu tam olarak
bilmeniz gerekir. Sürekli olarak çevreyi taramayı öğrenin; böylece,
tehlikelerin öngörmek ve en iyi tepkiyi göstermek için daha iyi
konumda olacaksınız.

Aracınızın etrafındaki tehlikeleri kontrol etmek için başınızı
çevirip arkanızı kontrol etmeniz ve aynalarınızı kullanmanız
gerekecektir.
Sürücü koltuğunu ayarladıktan sonra çevreyi net bir
şekilde görebilmek için aynalarınızı ayarlayınız. Aynaları
doğru olarak ayarladığınızda iç ve dış aynalardaki görüntü
örtüşecektir.

Dış aynalarınızı aracın kenarını
az bir şey görecek şekilde
ayarlayınız. Bazı arabalarda, arka
kapının kolunu yan aynanın alt
köşesinde görebilmek bu konuda
iyi bir yol göstericidir.
Alıştırma en iyi yoldur
Her direksiyon alıştırma seansı faydalıdır.
• İcraatınız daha yumuşak olacaktır.
• Daha iyi kararlar alırsınız.
• Etrafınızda neler olabileceğini önceden kestirme konusunda
daha deneyimli olursunuz.
Yapacağınız pratik için doğru planlama, deneme süresi ehliyet
sınavına girdiğiniz zamana kadar tek başınıza araç kullanmaya hazır
olduğunuzdan emin olmanıza yardımcı olur.



• 1. Aşama arabanıza hakim olmaktır. En kısa aşama budur ve
amaç trafik olmayan sakin yerlerde size arabayı güvenli bir
şekilde çalıştırtmak, durdurtmak ve direksiyon kullandırtmaktır.

• 2. Aşama yeni öğrendiğiniz direksiyon hakimiyeti becerilerini
kullanmayı ve çok az trafik bulunan sakin yollarda diğer yol
kullanıcılarına dikkat etmeyi kapsamaktadır.

• 3. Aşama daha uzun sürmekte ve Aşama 1 ve 2’de öğrendiğiniz
becerileri daha işlek yollarda ve daha zor trafik koşullarında
kullanmayı içermektedir. Farklı araç kullanma koşullarında güvenli
olmanız için trafik ve diğer tehlikelerle başa çıkmayı öğrenirsiniz.

• 4. Aşama en uzun aşama olabilir. Tek başına araç kullanan bir
sürücü gibi araç kullanmayı içermektedir. Aracınızın üzerinde L
plakaları ve yanınızda da sizi denetleyen bir sürücü bulunmaya
devam etse de, aracı sürerken kararların çoğunu kendi kendinize
vermeyi öğreneceksiniz.



Araç kullanmak, sürücülüğü öğrenirken başlangıçta çok çaba
gerektirir  bu yüzden size eşlik eden bir denetçi sürücü bulunur.



Direksiyon çalışmalarınıza çeşitlilik katın
Öğrenci sürücü döneminde, çok çeşitli trafik koşullarında araç
kullanma deneyimi kazanmanız gerekecektir. Örneğin gece,
yağmurlu havada, trafiğin yoğun ve sakin olduğu zamanlarda,
farklı hız sınırlarına sahip yollarda ve asfaltlı ve çakıllı yollarda. Size
destek sağlayacak bir denetçi sürücünüz varken bu geniş çaplı araç
kullanma pratiğini yapmalısınız.



Güvenli olmak
Pratik yapmayı geliştirdikçe, herşeyi çabucak kavradığınızı
düşünebilirsiniz.
Pratik yapmak güvenli bir sürücü olarak kendinize güveninizi
artıracaktır ve bu da iyi bir şeydir. Ancak kendinize aşırı derecede
güvenmeyin!
Sürücülüğünüzdeki ilerlemenin erken işaretlerini göreceksiniz
– bunlar esas olarak direksiyon hakimiyetinde kendini belli eder.
Başında zor ya da imkansız gibi görünen, örneğin sola dönüş, birkaç
dersten ya da direksiyon başında birkaç saat pratik yaptıktan sonra
kolay gelebilir.
Bu yanıltıcı olabilir. Araç kullanmak, arabayı kontrol etmekten daha
fazlasını gerektirir. Daha güvenli bir sürücü olmak için geliştirmeniz
gereken birçok beceri vardır. Çok çeşitli araç kullanma ortamlarında
mümkün olduğu kadar fazla pratik yaptığınız taktirde ancak bu
becerilerin birçoğunu geliştirebilirsiniz. Temel beceriler şunlardır:
• Araba kontrolü: Buna direksiyon hakimiyeti, fren yapmak,
pedalları, düğmeleri ve diğer kumandaları kullanmak dahildir.
Bu beceriler genelde çabuk kazanılır, ancak güvenli araç
kullanmak için daha fazlasına ihtiyaç vardır.
• Görsel tarama: Yeni sürücüler çoğu zaman Çok fazla ileriye
değil, arabanın önüne bakmaya eğilimlidir. Daha fazla deneyim
kazandıkça arabanızın yanlarını taramanın, aynalarınızı
kullanmanın ve daha ileriyi taramanın daha kolay olduğunu
göreceksiniz. Deneyim, etrafınızda olanların daha fazla farkında
olmanıza yardımcı olur.
• Riskleri belirlemek ve onlara tepki göstermek: Riskleri veya
olası tehlikeleri belirleyebilmeniz için çok fazla direksiyon pratiği
yapmış olmanız gerekir. Birçok farklı araç kullanma koşullarında
kazanmış olduğunuz deneyim olası bir tehlikeyi farketmenizi
ve riskli durumlara yanıt verebilmenizi sağlar – en iyi öğretmen
kendi deneyiminizdir. Olası tehlikelere karşı önlem alabilmeniz
için deneyiminize ihtiyaç duyacaksınız.
• Karar vermek: Sürücüler araç kullanırlarken, ne zaman ve ne
kadar yavaşlayacakları, ne zaman hızlanacakları, değişik koşullar
için en uygun hızın ne olduğu, ne zaman şerit değiştirecekleri
ya da öndeki aracı geçecekleri gibi birçok konuda hızlı karar
vermek zorundadırlar. Yeni sürücüler bu kararları vermeden
düşünmek zorundadır ve deneyimli sürücüler kadar hızlı karar
verememektedir. Farklı araç kullanma koşullarında çok fazla
direksiyon pratiği yapmak araç kullanırken kararlarınızı daha
çabuk vermenize yardımcı olur – güvenli araç kullanmaya
odaklanmanız için size daha fazla zaman bırakır.



Frenlerinizin tutmaması halinde:
• pedalı sert ve hızlı bir şekilde pompalayınız.
• aracın kaymasını önlemek için el frenini dikkatli bir şekilde
çekiniz
• mümkünse, düşük vitese geçiniz (otomatik araç bile olsa)
ve korna çalarak diğer sürücüleri uyarınız
• direksiyonu hızlı bir çarpışmadan kaçınmak şekilde
kullanmaya çalışınız.
Gelişmenizi kontrol etme
Öğrenci Sürücü Bilgi Seti gelişmenizi kontrol etmenin en iyi
yolunu açıklamaktadır. Siz ve denetçi sürücünüzün bir sonraki
aşamaya ne zaman geçmeye hazır olduğunuza karar verirken araç
kullanmanın her aşamasıyla ilgili kontrol listelerini içermektedir.
Bazı önemli alanlarda araç kullanma becerilerinizin geliştiğini
farkedeceksiniz:
• Daha deneyimli hale geldikçe ‘beceriksizce’ ve ‘sarsarak’
araç kullanma hareketleri ‘pürüzsüz’ ve ‘akıcı’ hareketlere
dönüşecektir. Hız kontrolünüz ‘kesintili olmak’ yerine ‘yavaşça
basmak’ ve ‘yavaşça kaldırmak’ durumuna gelecektir.
• Zamanla araç kullanmanızın daha istikrarlı hale geldigini
farkedeceksiniz. Kendi şeridinizde başıboş bir şekilde gitmek
gibi hataları gittikçe daha az yaparsınız.
• ‘Araba yolundan’ aracınızla geri geri çıkmak ve açılı park
yerlerine girip çıkmak gibi düşük hızlı eylemleri daha iyi
yapacaksınız.
• Olası tehlikeleri önceden daha iyi görebileceksiniz ve denetçi
sürücünüz dikkatinizi daha az çekecek.
• Denetçi sürücünüzün tavsiye ve önerilerine daha az bel
bağlayacaksınız.